سيد عباس عراقچي در گفت وگوي اختصاصي با خبرنگار سياست خارجي ايرنا تاکيد کرد : با تغييري که در نگرش ژاپني ها براي حضور و نقش آفريني در موضوع هسته اي ايران به وجود آمد، آنها ابراز تمايل کردند که در اين زمينه تاثير گذار باشند.
سفير ايران در توکيو با اشاره به پيچيدگي هاي به وجود آمده در موضوع مبادله اورانيوم 3.5 درصد با سوخت 20 درصد مورد نياز نيروگاه تحقيقاتي تهران تاکيد کرد: ژاپني ها تلاش مي کنند با ارائه ايده ها، پيشنهادات و خلاقيت هاي جديد به حل اين پيچيدگي ها کمک کنند.
وي در بخش ديگري از گفت وگوي خود به سفر دبير شوراي عالي امنيت ملي به توکيو اشاره کرد و گفت :‌ سعيد جليلي در سفر به ژاپن از نيروگاه کاشيوازاکي که بزرگترين نيروگاه هسته اي جهان است، بازديد کرد و از اقداماتي که ژاپني ها در زمينه ايمني نيروگاه انجام داده بودند، از نزديک بازديد کرد.
عراقچي تصريح کرد: ايمني هسته اي مي تواند يکي از زمينه هاي همکاري هاي جدي ايران و ژاپن باشد.
معاون اسبق حقوقي و بين الملل وزير امور خارجه با بيان اينکه امروز انتخاب هاي جمهوري اسلامي نسبت به گذشته بيشتر شده است، گفت: ايران بر اساس منافع و مصالح ملي خود مي تواند از ظرفيت هاي موجود و جديد استفاده کند و يا آن را کنار بگذارد.
وي با اشاره به سفرهاي سال گذشته مسوولان ايراني و ژاپني به کشورهاي يکديگر، تصريح کرد: سال 88 با سفرهاي مهمي که در عرصه سياسي صورت گرفت، سال بسيار موفق و پرباري در روابط ايران و ژاپن محسوب مي شود.
سفير ايران در توکيو در ادامه با اشاره به ديدار وزراي خارجه دو کشور افزود: به اعتقاد من سفر دبير شوراي عالي امنيت ملي کشورمان به توکيو نقطه عطفي در روابط دو کشور بود و سفر آقاي لاريجاني نيز به عنوان سفري نمادين مهم ارزيابي مي شود.
وي با اشاره به تبريک نخست وزير ژاپن به آقاي احمدي نژاد بعد از پيروزي در انتخابات رياست جمهوري گفت: اين مسئله به هر حال نشان دهنده نوع رابطه متفاوت ايران و ژاپن نسبت به ساير کشورهاي عضو گروه 8 و کشورهاي غربي بود که اميدواريم اين روند ادامه پيدا کند.
** حجم مبادلات ايران و ژاپن 11 ميليارد دلار است
سفير کشورمان در توکيو در رابطه با حجم مبادلات تجاري ميان دو کشور گفت: حجم مبادلات تجاري ايران و ژاپن در سال 2009 ميلادي در حدود 11 ميليارد دلار بوده است که البته اين رقم در سال 2008 نزديک به 20 ميليارد دلار بود و اين تفاوت فاحش بدليل کاهش قيمت هاي نفت است.
عراقچي با اشاره به کاهش قيمت هاي نفت در سال 2009 نسبت به سال 2008 ميلادي تصريح کرد: در پي بروز بحران مالي در جهان، ژاپن در سال 2009 نفت کمتري را نسبت به سال هاي قبل وارد کرد و ميزان صادرات نفتي ما به اين کشور که نزديک به 500 هزار بشکه در روز بود، به رقم نزديک به 420 هزار بشکه در روز کاهش يافت.
معاون اسبق حقوقي و بين الملل وزير امور خارجه کشورمان در اين رابطه افزود: علت اين مساله، کاهش در حجم مبادلات ميان ايران و ژاپن نيست. کاهش در واردات نفت ژاپن همان قدر که در ميزان صادرات ما تاثير گذار بوده، بر ميزان صادرات نفت ديگر کشورها نيز تاثير گذاشته است.
اين ديپلمات ايراني در رابطه با ميزان واردات نفت ژاپن اظهار داشت: ژاپن در سال 2008 نزديک به 5 ميليون بشکه نفت در روز وارد مي کرد که اين رقم به 4 ميليون 200 هزار بشکه در روز کاهش پيدا کرده است ولي سهم ما در صادرات نفت به اين کشور که در حدود 13 درصد است، تقريبا ثابت مانده است.
وي افزود: جمهوري اسلامي ايران کماکان پس از عربستان سعودي و امارات، سومين تامين کننده نفت ژاپن است.
** کاهش حضور ژاپني ها در بعد سرمايه گذاري و تامين اعتبار پروژه ها
عراقچي در رابطه با علل کاهش سطح مبادلات تجاري ايران و ژاپن اظهار داشت: به اعتقاد من حجم روابط با ژاپن با در نظر گرفتن تمامي جوانب و شرايط کاهش چنداني پيدا نکرده است. اين سهم ديگر کشورها در روابط با ما بوده است که بالا رفته و بدلايلي که همه مي دانند چيني ها در زمينه اقتصادي به قول غربي ها بسيار تهاجمي در حال رشد است.
سفير ايران در توکيو تصريح کرد: تجارت ميان دو کشور تفاوت چنداني نکرده است بلکه همکاري هاي اقتصادي به ويژه در بعد سرمايه گذاري و تامين اعتبار پروژه ها، حضور ژاپني ها و شرکت هاي آنها به خصوص در پروژه هاي نفت و گاز ما کاهش پيدا کرده است.
وي افزود: دليل اين مساله نيز اين است که آقاي کويزومي نخست وزير اسبق ژاپن در سال 2006 تصميم گرفت در اين زمينه از سياست هاي تحريمي آمريکا پيروي کند.
اين ديپلمات ايراني با اشاره به عقب نشيني ژاپن از همکاري در پروژه آزادگان گفت : 75 درصد سهام اين پروژه در اختيار يک شرکت ژاپني بود اما بدليل فشارهايي که از خارج وارد شد، اين شرکت سهم خود را به 10 درصد کاهش داد.
** اتحاد استراتژيک ژاپن و آمريکا را بايد در نظر داشت
رييس اسبق دانشکده روابط بين الملل با بيان اينکه ژاپن و آمريکا متحدان استراتژيک يکديگر هستند و نبايد اين مساله را فراموش کرد، خاطرنشان کرد : رشد خوب روابط ايران و ژاپن ممکن است باعث سوء تفاهم هايي شود و نبايد فراموش کرد که موقعيت ژاپن به عنوان يک متحد استراتژيک آمريکا در شرق آسيا چگونه است.
وي با بيان اينکه اتحاد استراتژيک کلمه اي بسيار پرمعناست، تاکيد کرد: متحد استراتژيک در مورد روابط آمريکا و ژاپن يعني اينکه امنيت ژاپن وابسته به آمريکاست و اين کشور زير چتر امنيتي و هسته اي آمريکا زندگي مي کند.
عراقچي با بيان اينکه کويزومي سياست نزديکي بيشتر به آمريکا را در پي گرفته بود، تصريح کرد: ژاپني ها از زمان نخست وزيري آقاي کويزومي در بحث هاي کلان اقتصادي از آمريکا پيروي مي کنند و اين سياست همچنان ادامه دارد.
اين ديپلمات ايراني در رابطه با تغيير رويکردهاي دولت جديد در ژاپن گفت: ما اميدوار هستيم با روي کار آمدن حزب و دولت جديد در ژاپن همان طور که در عرصه سياسي شاهد تحولاتي هستيم، بتدريج در زمينه اقتصادي هم شاهد اين تحولات باشيم.
** در اتحاد استراتژيک ميان ژاپن و آمريکا تغييري در کوتاه مدت روي نخواهد داد
سفير کشورمان در ژاپن در پاسخ به اين سوال که آيا تغيير دولت در ژاپن و روي کار آمدن حزب دموکرات بعد از 50 سال مي تواند بر اتحاد استراتژيک ميان توکيو و واشنگتن تاثير بگذارد، گفت: خير، تغييراتي که در اين راستا اتفاق افتاده و مي افتد چندان راديکال نخواهد بود. دولت جديد در ژاپن سياست هاي خود را خيلي روشن اعلام کرده است که بر اساس آن توکيو کماکان دوست نزديک و متحد استراتژيک آمريکا و زير چتر امنيتي اين کشور باقي خواهد ماند زيرا ژئوپلتيک منطقه اين مسئله را به ژاپني ها تحميل مي کند.
رييس اسبق دانشکده روابط بين الملل با بيان اينکه تهديدات امنيتي عليه ژاپن پس از جنگ سرد کاهش پيدا کرده است، تصريح کرد: ژاپن تحت تهديد مستقيم کره شمالي، چين و روسيه است و هر چند که مبادلات تجاري اين کشور با چين روبه گسترش است اما توکيو در برابر قدرت هسته اي پکن هيچ سلاحي براي دفاع از خود ندارد.
معاون اسبق حقوقي و بين الملل وزير امور خارجه کشورمان افزود: ژاپن چاره اي ندارد جز اينکه يا زير چتر امنيت آمريکا زندگي کند يا اينکه ترتيبات امنيتي منطقه شرق آسيا برهم بخورد و يا اساسا توکيو سلاح هسته اي بدست آورد.
عراقچي تاکيد کرد: دو مورد آخر غير ممکن است، زيرا ژاپن به عنوان قرباني تسليحات هسته اي و به عنوان کشوري که همواره طرفدار خلع سلاح جهاني بوده، نمي تواند خودش سلاح هسته اي توليد کند و ترتيبات امنيت منطقه نيز به آساني و در کوتاه مدت بر هم نخواهد خورد.
وي در رابطه با مواضع دولت جديد در ژاپن در اين مورد گفت: دولت کنوني خواستار يک رابطه برابر با آمريکاست و اعلام مي کند از گفتن "بله" به تمامي سياست هاي آمريکا در جهان در طول 50 سال گذشته خسته شده است و مي خواهيم اگر منافعمان اقتضاء کرد، يکبار "نه" بگوييم و اين بزرگترين تغيير است.
سفير جمهوري اسلامي در توکيو با اشاره به سياست هاي جديد نخست وزير ژاپن گفت: آقاي هاتوياما اعزام کشتي هاي سوخت رسان به اقيانوس هند براي تامين سوخت نيروهاي ناتو را متوقف کرده است و مسئله بعدي که از اين هم مهم تر است در رابطه با جابجايي يک پايگاه نيروهاي آمريکايي در جزيره اوکيناواست.
وي در اين رابطه اضافه کرد: نخست وزير ژاپن در رابطه با جابجايي اين پايگاه برخلاف نظر آمريکايي ها مي گويد اين پايگاه بهتر است به منطقه اي خارج از خاک ژاپن و يا يک استان ديگر در اين کشور انتقال پيدا کند و در اوکيناوا باقي نماند.
رييس اسبق دانشکده روابط بين الملل خاطرنشان کرد: البته آمريکايي ها زير بار اين مسئله هم نرفته اند و هنوز مذاکرات در رابطه با جابجايي اين پايگاه ادامه دارد، آقاي هاتوياما اعلام کرده است که در ماه مه نظر نهايي خود را در اين خصوص اعلام مي کند.
** ايده تشکيل جامعه شرق آسيا توسط نخست وزير جديد ژاپن
سفير کشورمان با بيان اينکه بايد يک برداشت واقعي از وضعيت سياسي ژاپن و شرق آسيا داشته باشيم اعلام کرد: نخست وزير ژاپن ايده جديدي را در رابطه با تشکيل جامعه شرق آسيا مطرح کرده است که به نظرم قابل مطالعه است.
اين ديپلمات ايراني تاکيد کرد: جامعه شرق آسيا مي تواند مشابه اتحاديه اروپا براي کشورهاي منطقه باشد که کشورهاي اصلي آن چين و ژاپن خواهند بود. نکته مهم در اين اربطه اين است که نخست وزير ژاپن اعلام کرده اين است که کشورهاي خارجي يعني آمريکا در اين جامعه شرق آسيا جايي ندارند.
وي با بيان اينکه نخست وزير ژاپن در رابطه با اين طرح جدي است گفت: اين مسئله مي تواند در راستاي همان تغيير ترتيبات امنيت در منطقه شرق آسيا باشد که در دراز مدت کار به جايي برسد که ديگر چين تهديدي عليه ژاپن نباشد، شبيه رابطه انگليس، فرانسه و آلمان بعد از پايان جنگ جهاني دوم و تشکيل جامعه اروپا.