ايران و ژاپن، بر اين اساس و در راستاي کمک به حل موضوعات بين المللي همواره در ارتباط نزديک با يکديگر بوده اند و سال 1388 هجري خورشيدي سال پرتحرکي در روابط سياسي و تبادلات ميان مقامات ارشد دو کشور بوده است.
ايران و ژاپن در سال 1388 هجري خورشيدي، هشتادمين سالگرد برقراري روابط رسمي خود را با برگزاري مراسم مختلف از جمله جشن هاي فرهنگي به همين مناسبت در کشورهاي يکديگر گرامي داشتند.
سفارت ژاپن در تهران در سال 1929 ميلادي گشايش يافت و يکسال پس از آن نيز در سال 1930 ميلادي سفارت ايران در توکيو افتتاح گرديد و "سيدعباس عراقچي" سفير جمهوري اسلامي ايران در ژاپن، بيستمين سفير کشورمان در اين کشور است.
البته براساس آثار فرهنگي موجود از ايران در موزه هاي بزرگ ژاپن از جمله "گنجيه سوشوئين در نارا " پايتخت تاريخي اين کشور، قدمت روابط و تعاملات دو کشور به بيش از يک هزار سال پيش بازمي گردد و در اين بين جاده تاريخي و اقتصادي ابريشم به عنوان پل ارتباطي دو تمدن بزرگ و کهن در غرب و شرق آسيا بود را از طريق چين به يکديگر پيوند مي داد.
در ژاپن از ايران با نام " پرشيا " ياد مي شود و در طي سال 2008 ميلادي نيز آثار فرهنگي و تاريخي ايران با عنوان "شکوه پرشيا" در پنج استان بزرگ ژاپن شامل استان هاي توکيو، فوکواوکوا، ساپورو، اوساکا و کيوتو به نمايش درآمد که با استقبال بي سابقه شهروندان ژاپني روبرو شد.
شهروندان ژاپني بسياري نيز در قالب انجمن هاي غيردولتي از جمله انجمن هاي دوستي ژاپن و ايران، انجمن تعاملات فرهنگي دو کشور و انجمن صميمي علاقه مندي خود را به آشنايي با فرهنگ و آداب و رسوم ايراني اعلام کرده اند و مشتاقانه نيز در مراسم هاي فرهنگي ايران در نقاط مختلف توکيو و ديگر شهرهاي ژاپن شرکت مي کنند.
اين تشکلها امسال نيز در مراسم مختلفي از جمله نمايش فيلم به مناسبتهاي مختلف، برگزاري جشنهاي فرهنگي همزمان با هشتادمين سالگرد برقراري روابط رسمي دو کشور و شرکت در مناسبتهاي فرهنگي که از سوي سفارت جمهوري اسلامي ايران در ژاپن برگزار مي شد، مشتاقانه حضور يافتند.
از جمله مهمترين برنامه هاي فرهنگي که به مناسبت هشتادمين سالگرد برقراري روابط رسمي ديپلماتيک و پنجاهمين سالگرد امضاي پيمان مودت ميان جمهوري اسلامي ايران و ژاپن برگزار شد، مراسم جشني از سوي سفارتخانه هاي دو کشور در تهران و توکيو بود.
" هيروفومي ناکاسونه" وزير امور خارجه پيشين ژاپن در توکيو ميهمان سفارت جمهوري اسلامي ايران در توکيو بود و در تهران نيز " منوچهر متکي" با حضور در سفارت ژاپن در تهران، فرارسيدن هشتادمين سالگرد برقراري روابط رسمي ديپلماتيک ميان دو کشور را گرامي داشتند.
ناکاسونه در توکيو همچنين در مراسمي که با حضور هيات پارلماني دوستي ايران و ژاپن به رياست " علاالدين بروجرودي" رييس اين گروه و رييس کميسيون امينت ملي و سياست خارجي مجلس شوراي اسلامي و جمعي از نمايندگان مجالس ژاپن (ديت) برگزار شد، نمايشگاه هشتاد سال اسناد تاريخي روابط ايران و ژاپن را که از جمله شامل عکسهايي از سفر امپراتور ژاپن به تهران در 30 سال پيش و مکاتبات رسمي ديپلماتيک دو کشور بود را افتتاح کرد.
ازسوي ديگر ژاپن و ايران با تمدن هاي تاريخي و کهن خود همواره در طول تاريخ و بويژه در تاريخ معاصر دو کشور نقش موثري را در موضوعات منطقه اي و بين المللي به عهده داشته و دارند.
مقامات ارشد ژاپني از جمله وزير امور خارجه پيشين ژاپن و همچنين " يوکيو هاتوياما" نخست وزير و " کاتسويا اوکادا" وزير امور خارجه ژاپن و ديگر مقامات ارشد ژاپني در ديدار با همتايان ايراني خود همواره از جمهوري اسلامي ايران به عنوان کشوري بزرگ و تاثيرگذار در منطقه ياد کرده و خواستار کمک هاي کشورمان براي حل مسايل منطقه اي و بين المللي نظير کمک به بازسازي افغانستان شده اند.
حزب حاکم و دولت ژاپن در ارتباط با پرونده هسته اي ايران نيز خواستار انجام مذاکرات بوده و مخالف استفاده از ابزارهاي نظامي عليه کشورمان هستند ، ضمن آن که همواره از ايران درخواست مي کنند که قطعنامه هاي شوراي امنيت سازمان ملل را رعايت کرده و به آنها احترام بگذارد.
کاتسويا اوکادا وزير امور خارجه ژاپن در جريان سخنراني اخير خود در مجلس نمايندگان ژاپن و در تشريح سياستهاي خارجي اين کشور در قبال برنامه هسته اي ايران، گفت که توکيو خواستار حل مسالمت آميز مساله هسته اي ايران است.
اوکادا، افزود: ژاپن با کشورهاي بزرگ غربي در راستاي حل مساله هسته اي ايران که به گفته اين کشور با اهداف صلح آميز دنبال مي شود، همکاري مي کند و از هرگونه تلاشي براي حل اين مساله از راه مسالمت آميز استقبال مي کند.
با توجه به اين که ژاپن يکي از کشورهاي بزرگ مصرف کننده انرژي در جهان محسوب مي شود که فاقد منابع انرژي پايدار است و حدود 90 درصد از نفت خام مورد نياز خود را از کشورهاي منطقه خليج فارس و از جمله جمهوري اسلامي ايران وارد مي کند، همواره به دنبال آن است که از بروز هرگونه تنشي که به ايجاد اختلال در صدور انرژي از منطقه خليج فارس و خاورميانه به خارج از اين منطقه از جمله ژاپن منجر شود، جلوگيري کند.
هرچند همزمان با اين وابستگي در حال حاضر ژاپن در تلاش است تا منابع تامين کننده انرژي خود را متنوع کند و بر اين اساس سرمايه گذاريهاي بسياري را در کشورهاي مختلف و خارج از منطقه خليج فارس از جمله در روسيه، ونزوئلا آغاز کرده است.
وزير امور خارجه ژاپن در جريان سخنراني خود در مجلس نمايندگان و تشريح سياستهاي خارجي اين کشور با ديگر کشورهاي جهان نيز ياد آور شده است که تقويت روابط اين کشور با کشورهاي منطقه و جهان در اولويت برنامه هاي سياست خارجي اين کشور قرار دارد.
امسال همچنين يکي از سالهاي پرتحرک در روابط سياسي ميان جمهوري اسلامي ايران و ژاپن بود به طوري که مقامات ارشد دو کشور از جمله " منوچهر متکي" وزير امور خارجه جمهوري اسلامي ايران به دعوت دولت هاي ژاپن و پاکستان براي شرکت در کنفرانس دوستان پاکستان به توکيو سفر کرد.
متکي در اين سفر با " تارو آسو" نخست وزير پيشين ژاپن و همتاي ژاپني و ديگر مقامات ارشد اين کشور ديدار و در مورد مسايل موردعلاقه دو کشور و راههاي گسترش همکاريهاي دوجانبه در زمينه هاي مختلف گفت وگو و تبادل نظر کرد.
"هيروفومي ناکاسونه" وزير امور خارجه پيشين ژاپن نيز متعاقبا در سفر به تهران با مقامات ارشد کشورمان ديدار و در مورد مسايل موردعلاقه دو کشور گفت و گو و تبادل نظر کرد و در جريان اين سفرها دو طرف به توافقاتي در زمينه هاي مختلف از جمله توسعه روابط دو کشور در زمينه هاي مختلف، همکاري مشترک براي حل مسايل منطقه اي و بين المللي و همچنين بازسازي افغانستان و مبارزه با قاچاق مواد مخدر در اين کشور دست يافتند.
در همين سال علاوه بر سفر وزراي امور خارجه جمهوري اسلامي ايران و ژاپن به کشورهاي يکديگر، کميته هاي مشترک مشورتي از جمله در زمينه هاي سياسي و حقوق بشري، در سطح مديران کل و معاونين وزير امور خارجه دو کشور برگزار شد و دوطرف علاوه بر درک متقابل از مواضع يکديگر و آشنايي با آخرين دستاورهاي فيمابين دراين زمينه ها، به توافقات خوبي دست يافتند.
در اين ديدارها آخرين دستاوردها در روابط جمهوري اسلامي ايران و ژاپن در عرصه هاي مختلف سياسي، اقتصادي و فرهنگي مورد گفت و گو و تبادل نظر قرار گرفت.
سفر هيات پارلماني دوستي ايران و ژاپن در همين سال به رياست علاالدين بروجردي رييس اين هيات و رييس کميسيون امنيت ملي و سياست خارجي مجلس شوراي اسلامي به ژاپن و ديدار با رييس مجلس نمايندگان اين کشور، هيروفومي ناکاسونه وزير امور خارجه پيشين ژاپن و ديگر مقامات ارشد ژاپني زمينه اي براي گسترش بيش از پيش همکاريهاي پارلماني ميان دو کشور و زمينه اي براي فراهم کردن بستر لازم در خصوص سفر " علي لاريجاني " رييس مجلس شوراي اسلامي و هيايت بلند پايه پارلماني کشورمان به توکيو بود.
از جمله تعاملات ميان مقامات ارشد دو کشور سفر" سعيد جليلي" نماينده مقام معظم رهبري و دبير شوراي عالي امنيت ملي جمهوري اسلامي ايران به ژاپن و ديدار وي با مقامات ارشد ژاپني از جمله " يوکيو هاتوياما " رهبر حزب حاکم دمکراتيک و نخست وزير ژاپن، " کاتسويا اوکادا " وزير امور خارجه و " تاکاهيرو يوکوميچي" رييس مجلس نمايندگان ژاپن بود که طرفين در اين ديدارها و در مورد مسايل موردعلاقه دو کشور گفت وگو و تبادل نظر کرد.
سمينار اتاقهاي بازرگاني جمهوري اسلامي ايران و ژاپن با حضور روسا، مديران ارشد و نمايندگان حدود 160 شرکت بزرگ ژاپني از جمله شرکتهاي سوميتومو ، ميتسوبيشي، ماروبني، ميتسويي و کاناماتسو، در محل اتاق ژاپن با حضور " محمد نهاونديان" رييس اتاق ايران و همتاي ژاپني و جمعي از معاونين وزارتخانه هاي مختلف از جمله وزراي اقتصاد، نفت و بازرگاني زمينه اي براي آشنايي سرمايه گذاران ژاپني با فرصتهاي سرمايه گذاري در بخشهاي مختلف اقتصادي کشورمان بود.
نهاونديان با اشاره به اشتياق شديد سرمايه گذاران ژاپني براي سرمايه گذاري در جمهوري اسلامي ايران ، خاطر نشان کرد که پتانسيلهاي بسيار زيادي براي بسط و توسعه همکاريهاي اقتصادي ميان ايران و ژاپن وجود دارد که از جمله آنها سرمايه گذاري در زمينه اجراي پروژه‌هاي عظيم نفت و گاز و همچنين پتروشيمي در ايران است.
مديران شرکتهاي ژاپني با اذعان به وجود فرصتهاي موجود اقتصادي بي‌شمار و سرمايه‌گذاري در جمهوري اسلامي ايران ابراز اميدواري کردند که با حمايتهاي دولت ژاپن بتوانند بيش از پيش در بازار ايران حضور يابند.
اين در حالي است که روابط اقتصادي جمهوري اسلامي ايران و ژاپن نيز در سال گذشته ميلادي (2009) منتهي به 11 دي ماه امسال در سطح خوبي قرار داشت و ايران همچنان به عنوان يکي از تامين کنندگان بزرگ نفت خام ژاپن در اين مدت قرار داشت.
حجم مبادلات تجاري دو کشور نيز در همين سال به بيش از 11ميليارد دلار رسيد و به گفته عراقچي سفير جمهوري اسلامي ايران در ژاپن، انتظار مي رود سال 2010 ميلادي نيز حجم مبادلات دو کشور همچنان روند افزايشي خود را دنبال کند.
حجم روابط تجاري دو کشور در سال قبل از آن (2008) به دليل افزايش بهاي نفت خام در بازارهاي جهاني به حدود 20 ميليارد دلار رسيده بود.
با توجه به اين که جمهوري اسلامي ايران کشوري با بازار 70 ميليون نفري و در قلب يک بازار 300 ميليون نفري قرار دارد که از يک سو با کشورهاي آسياي مرکزي، ترکيه، عراق ، جمهوري آذربايجان، پاکستان و افغانستان هم مرز است و از سوي ديگر نيز با کشورهاي منطقه خليج فارس همسايه مي باشد، اين موقعيت استراتژيک فرصت بسيار مناسبي براي شرکت هاي خصوصي و دولتي کشورهاي مختلف جهان از جمله ژاپن فراهم آورده است.
طرح هاي اکتشاف و توسعه ميادين نفت و گاز، پتروشيمي، خودروسازي، توسعه زيرساختها، صنايع دريايي از جمله زمينه هاي بيشمار براي شرکتهاي ژاپني در راستاي حضور در بازار ايران و سرمايه گذاري در اين بخش ها محسوب مي شود.
سيدعباس عراقچي سفير جمهوري اسلامي ايران در ژاپن مي گويد: زمينه هاي سرمايه گذاري بسياري براي شرکت هاي خصوصي و دولتي ژاپن به عنوان يک کشور دوست و داراي روابط ديرينه با جمهوري اسلامي ايران وجود دارد اما اين فرصت ها دايمي نيستند و متخصصان جوان و متعهد ايراني نشان داده اند که منتظر سرمايه گذاران خارجي نخواهند ماند.
عراقچي ضمن مثبت ارزيابي کردن روابط تهران توکيو در ابعاد مختلفي از جمله در ابعاد سياسي و اقتصادي، مي گويد: اين موضوع نشان مي دهد که ظرفيت هاي زيادي در زمينه هاي مختلف سياسي، اقتصادي و فرهنگي براي توسعه روابط ايران و ژاپن وجود دارد.
عراقچي با تاکيد بر اين که روابط خوب و دوستانه دو کشور نبايد تحت تاثير کشورهاي ثالث قرار گيرد، افزود: جمهوري اسلامي ايران و ژاپن دو کشور بزرگ و داراي تمدن کهن در دو سوي قاره آسيا هستند و دو شريک مطمئن براي يکديگر در شرق و غرب آسيا محسوب مي شوند.
وي به حضور شرکت هاي ژاپني در جمهوري اسلامي ايران اشاره کرد و گفت: شرکت هاي ژاپني بسيار علاقمند به کار در ايران هستند و هم اکنون نيز 38 شرکت و بانک ژاپني در ايران نمايندگي دارند و تمامي پروژه هايي که اين شرکت ها در صنعت نفت و گاز و پتروشيمي در ايران گرفته بودند به خوبي درحال اجرا است.
سفير جمهوري اسلامي ايران در ژاپن همچنين يادآور شد که ايران در توسعه برنامه صلح آميز هسته اي خود از مدل ژاپن استفاده مي کند.
عراقچي با بيان اينکه اشتراکات جمهوري اسلامي ايران و ژاپن در زمينه هسته اي بسيار نزديک است، يادآور شد که هر دو کشور از قربانيان سلاح هاي کشتارجمعي در جهان هستند و در زمينه خلع سلاح و عدم اشاعه تسليحات هسته اي در جهان نيز داراي ديدگاه ها و سياست هاي مشابه هستند.
به گفته عراقچي، حتي برنامه هسته اي و توليد انرژي براي مقاصد صلح آميز دو کشور نيز کاملا مشابه همديگر است و بر اين اساس نيز ايران مدل ژاپن را در برنامه هسته اي خود مد نظر داشته و از همين برنامه پيروي مي کند.
سفير جمهوري اسلامي ايران در توکيو، سفر علي لاريجاني رييس مجلس شوراي اسلامي و هيات بلندپايه پارلماني کشورمان به ژاپن را که اخيرا انجام شد، موفق ارزيابي کرد و آن را گامي در راستاي توسعه بيش از پيش روابط دو کشور در زمينه هاي مختلف از جمله در زمينه هاي سياسي و پارلماني ارزيابي کرد.
لاريجاني در سفر به ژاپن با تاکاهيرو يوکوميچي، ساتسوکي ادا روساي مجالس نمايندگان و مشاوران ژاپن (ديت) ، يوکيو هاتوياما نخست وزير ، کاتسويا اوکادا وزير امور خارجه و جمعي ديگر از مقامات ارشد ژاپني ديدار و گفت و گو کرد.
در اين ديدارها آخرين دستاوردها و تحولات در روابط دو کشور ، برنامه هسته اي صلح آميز جمهوري اسلامي ايران و نقش تاثير گذار کشورمان در حل مسايل منطقه اي و بين المللي مورد بررسي و تبادل نظر قرار گرفت.
مقامات ژاپني در ديدار با هيات پارلمان جمهوري اسلامي ايران ضمن تاکيد بر حق ايران در استفاده از انرژي صلح آميز هسته اي خواستار بکار گيري اقدامات بيشتري در راستاي کسب اعتماد جامعه بين المللي در مورد فعاليتهاي هسته اي کشورمان شدند.
آنها ابراز اميدواري کردند که برنامه هسته اي صلح آميز جمهوري اسلامي ايران از طريق صلح آميز حل و فصل شود.
هيات ايراني در آخرين مرحله از سفر خود به ژاپن با سفر به شهر ناگاساکي يکي از دو شهر ژاپني که در اواخر جنگ جهاني دوم توسط نظاميان آمريکايي مورد حمله اتمي قرار گرفت و شمار کثيري از شهروندان ساکن در اين شهر را به کام مرگ کشيد، سفر کردند و با نثار گل ياد قربانيان اين جنايت قرن را گرامي داشتند.
هيات ايراني با سفر به ناگاساکي همچنين بار ديگر بر مواضع جمهوري اسلامي ايران مبني بر خلع سلاح هسته اي نه تنها در خاورميانه ، بلکه در سراسر جهان را مورد تاکيد قرار داد.