در ژاپن از ايران با نام "پرشيا" ياد مي شود و در طي سال 2008 ميلادي آثار فرهنگي و تاريخي ايران با عنوان "شکوه پرشيا" در پنج استان بزرگ ژاپن شامل استان هاي توکيو، فوکو اوکوا، ساپورو، اوساکا و کيوتو به نمايش درآمد که با استقبال بي سابقه شهروندان ژاپني از آن روبرو شد.
شهروندان ژاپني بسياري نيز در قالب انجمن هاي غيردولتي از جمله انجمن هاي دوستي ژاپن و ايران، انجمن تعاملات فرهنگي دو کشور و انجمن صميمي علاقه مندي خود را به آشنايي با فرهنگ و آداب و رسوم ايراني اعلام کرده اند و مشتاقانه نيز در مراسم هاي فرهنگي ايران در نقاط مختلف توکيو و ديگر شهرهاي ژاپن شرکت مي کنند.
ازسوي ديگر ژاپن و ايران با تمدن هاي تاريخي و کهن خود همواره در طول تاريخ و بويژه در تاريخ معاصر دو کشور نقش موثري را در موضوعات منطقه اي و بين المللي به عهده داشته و دارند.
مقامات ارشد ژاپني در ديدار با همتايان ايراني خود از جمهوري اسلامي ايران به عنوان کشوري بزرگ و تاثيرگذار در منطقه ياد کرده و خواستار کمک هاي کشورمان براي حل مسايل منطقه اي و بين المللي هستند.
سال گذشته ميلادي (2009) نيز يکي از سالهاي پرتحرک در روابط سياسي ميان جمهوري اسلامي ايران و ژاپن بود به طوري که مقامات ارشد دو کشور از جمله "منوچهر متکي" وزير امور خارجه جمهوري اسلامي ايران به دعوت دولت هاي ژاپن و پاکستان براي شرکت در کنفرانس دوستان پاکستان به توکيو سفر کرد.
متکي در اين سفر با "تارو آسو" نخست وزير پيشين ژاپن و همتاي ژاپني و ديگر مقامات ارشد اين کشور ديدار و در مورد مسايل موردعلاقه دو کشور گفت وگو و تبادل نظر کرد.
"هيروفومي ناکاسونه" وزير امور خارجه پيشين ژاپن نيز متعاقبا در سفر به تهران با مقامات ارشد کشورمان ديدار و در مورد مسايل موردعلاقه دو کشور گفت و گو و تبادل نظر کرد و در جريان اين سفرها دو طرف به توافقاتي در زمينه هاي مختلف از جمله توسعه روابط دو کشور در زمينه هاي مختلف، همکاري مشترک براي حل مسايل منطقه اي و بين المللي و همچنين بازسازي افغانستان و مبارزه با قاچاق مواد مخدر در اين کشور دست يافتند.
در سال گذشته ميلادي علاوه بر سفر وزراي امور خارجه جمهوري اسلامي ايران و ژاپن به کشورهاي همديگر، کميته هاي مشترک سياسي، حقوق بشري، قضايي و خلع سلاح در سطح مديران کل و معاونين وزير امور خارجه دو کشور برگزار شد و دوطرف علاوه بر درک متقابل از مواضع يکديگر و آشنايي با آخرين دستاورهاي دو کشور در اين زمينه ها، به توافقات خوبي دست يافتند.
در آخرين مرحله از رفت وآمدهاي مقامات ارشد دو کشور "سعيد جليلي" نماينده مقام معظم رهبري و دبير شوراي عالي امنيت ملي جمهوري اسلامي ايران به ژاپن سفر کرد و با مقامات ارشد ژاپني از جمله "يوکيو هاتوياما " رهبر حزب دمکراتيک و نخست وزير ژاپن، " کاتسويا اوکادا " وزير امور خارجه و "تاکاهيرو يوکوميچي" رييس مجلس نمايندگان ژاپن ديدار و در مورد مسايل موردعلاقه دو کشور گفت وگو و تبادل نظر کرد.
حزب حاکم دمکراتيک و دولت ژاپن به رهبري يوکيو هاتوياما نخست وزير اين کشور ، در ارتباط با پرونده هسته اي ايران نيز همواره خواستار انجام مذاکرات بوده و خواستار حل مساله هسته اي کشورمان از طريق گفت وگو بوده است.
هاتوياما اين مطلب را بويژه در ديدار اخير با جليلي در توکيو مطرح کرد و با اشاره به جايگاه ايران در منطقه خاورميانه ابراز اميدواري کرد که مساله هسته اي کشورمان از طريق مذاکره حل شود.
ژاپن برغم آن که مخالف استفاده از ابزارهاي نظامي عليه کشورمان است، همواره از ايران خواسته است که قطعنامه هاي شوراي امنيت سازمان ملل را رعايت کند و زمينه هاي اعتماد بيشتر جامعه بين المللي را فراهم نمايد.
"کاتسويا اوکادا" وزير امور خارجه ژاپن در جريان سخنراني اخير خود در مجلس نمايندگان ژاپن و در تشريح سياست هاي خارجي اين کشور در قبال برنامه هسته اي ايران گفت که توکيو خواستار حل مسالمت آميز مساله هسته اي ايران است.
اوکادا افزود: ژاپن با کشورهاي بزرگ غربي در راستاي حل مساله هسته اي ايران که به گفته اين کشور با اهداف صلح آميز دنبال مي شود، همکاري مي کند و از هرگونه تلاشي براي حل اين مساله استقبال مي کند.
با توجه به اين که ژاپن يکي از کشورهاي بزرگ مصرف کننده انرژي در جهان محسوب مي شود که فاقد منابع انرژي است و حدود 90 درصد از نفت خام موردنياز خود را از کشورهاي منطقه خليج فارس و از جمله جمهوري اسلامي ايران وارد مي کند، اين کشور به دنبال آن است که از بروز هرگونه تنشي که به ايجاد اختلال در صدور انرژي از منطقه خليج فارس به خارج از اين منطقه از جمله ژاپن منجر شود، جلوگيري کند.
هرچند همزمان با اين وابستگي درحال حاضر ژاپن در تلاش است تا منابع تامين کننده انرژي خود را متنوع کند و بر اين اساس سرمايه گذاريهاي بسياري را در کشورهاي مختلف و خارج از منطقه خليج فارس از جمله در روسيه، ونزوئلا آغاز کرده است.
روابط اقتصادي جمهوري اسلامي ايران و ژاپن نيز در سال گذشته ميلادي در سطح خوبي قرار داشت و ايران همچنان به عنوان يکي از تامين کنندگان بزرگ نفت خام ژاپن در سال گذشته ميلادي قرار داشت.
حجم مبادلات تجاري دو کشور نيز در سال گذشته مالي منتهي به دهم دي ماه به بيش از 11ميليارد دلار رسيد، انتظار مي رود امسال نيز حجم مبادلات دو کشور همچنان افزايش يابد.
حجم روابط تجاري دو کشور در سال قبل از آن (2008) به دليل افزايش بهاي نفت خام در بازارهاي جهاني به حدود 20 ميليارد دلار رسيده بود.
ازسوي ديگر ايران قسمت قابل توجهي از منابع ارزي خود را به صورت ين در بانکهاي ژاپن نگهداري مي کند که اين مساله به نوبه خود ظرفيت هاي بسيار زيادي را براي ارتقاي سطح روابط تجاري و اقتصادي ميان دو کشور فراهم مي کند.
با توجه به اين که جمهوري اسلامي ايران کشوري با بازار 70 ميليون نفري و در قلب يک بازار 300 نفري قرار دارد که از يک سو با کشورهاي آسياي مرکزي، ترکيه، عراق ، پاکستان و افغانستان هم مرز است و از سوي ديگر نيز با کشورهاي منطقه خليج فارس همسايه است، فرصت بسيار مناسبي براي شرکت هاي خصوصي و دولتي کشورهاي مختلف جهان از جمله ژاپن فراهم آورده است.
طرح هاي اکتشاف و توسعه ميادين نفت و گاز، پتروشيمي، خودروسازي، توسعه زيرساختها، صنايع دريايي از جمله زمينه هاي بيشمار براي شرکتهاي ژاپني در راستاي حضور در بازار ايران و سرمايه گذاري در اين بخش ها محسوب مي شود.
سيدعباس عراقچي سفير جمهوري اسلامي ايران در ژاپن مي گويد: زمينه هاي سرمايه گذاري بسياري براي شرکت هاي خصوصي و دولتي ژاپن به عنوان يک کشور دوست و داراي روابط ديرينه با جمهوري اسلامي ايران وجود دارد اما اين فرصت ها دايمي نيستند و متخصصان جوان و متعهد ايراني نشان داده اند که منتظر سرمايه گذاران خارجي نخواهند ماند.
عراقچي ضمن مثبت ارزيابي کردن روابط تهران توکيو در ابعاد مختلفي نظير ابعاد سياسي و اقتصادي، مي گويد: اين موضوع نشان مي دهد که ظرفيت هاي زيادي در زمينه هاي مختلف سياسي، اقتصادي و فرهنگي براي توسعه روابط ايران و ژاپن وجود دارد.
عراقچي با تاکيد بر اين که روابط خوب و دوستانه دو کشور نبايد تحت تاثير کشورهاي ثالث قرار گيرد، افزود: جمهوري اسلامي ايران و ژاپن دو کشور بزرگ و داراي تمدن کهن در دو سوي قاره آسيا هستند و دو شريک مطمئن براي يکديگر در شرق و غرب آسيا محسوب مي شوند.
وي به حضور شرکت هاي ژاپني در جمهوري اسلامي ايران اشاره کرد و گفت: شرکت هاي ژاپني بسيار علاقمند به کار در ايران هستند و هم اکنون نيز 38 شرکت و بانک ژاپني در ايران نمايندگي دارند و تمامي پروژه هايي که اين شرکت ها در صنعت نفت و گاز و پتروشيمي در ايران گرفته بودند به خوبي درحال اجرا است.
سفير جمهوري اسلامي ايران در ژاپن همچنين يادآور شد که ايران در توسعه برنامه صلح آميز هسته اي خود از مدل ژاپن استفاده مي کند.
عراقچي با بيان اينکه اشتراکات جمهوري اسلامي ايران و ژاپن در زمينه هسته اي بسيار نزديک است، يادآور شد که هر دو کشور از قربانيان سلاح هاي کشتارجمعي در جهان هستند و در زمينه خلع سلاح و عدم اشاعه تسليحات هسته اي در جهان نيز داراي ديدگاه ها و سياست هاي مشابه هستند.
به گفته عراقچي، حتي برنامه هسته اي و توليد انرژي براي مقاصد صلح آميز دو کشور نيز کاملا مشابه همديگر است و بر اين اساس نيز ايران مدل ژاپن را در برنامه هسته اي خود مد نظر داشته و از همين برنامه پيروي مي کند.
به هر انتظار مي رود که سفر کنوني رييس مجلس شوراي اسلامي ايران و هيات همراه وي به ژاپن باب جديدي را در توسعه بيش از پيش روابط دو کشور در زمينه هاي مختلف از جمله در زمينه هاي سياسي، اقتصادي و فرهنگي باز کند.