|
از نيمه اول قرن شانزدهم،
هنگامي كه ژاپن هنوز در مرحله فئوداليته به سر مي برد،
مردم كشور شوق و ذوق زيادي براي آموزش داشتند. در آن زمان، طبقه
سامورائي علاوه بر مسئوليت امورنظامي، وظيفه ارائه آموزش را نيز به
عهده داشت. به همين منظور، مدارسي در تمام نقاط كشور تأسيس شده بود
تا به اطفال خانواده هاي سامورائي موضوعات فرهنگي، اخلاقي و نظامي
مورد نياز وظائف آنان را تعليم دهد.
همچنين در آن دوران، تعداد
بيست هزار مدرسه كه به «تراكويا»
(مدارس معابد) معروف بوده اند، در سراسر كشور تأسيس گرديده بود.
حضور يافتن در اين مدارس معابد كاملاً داوطلبانه بود و هيچگونه
محدوديتي درمورد سن نيز وجود نداشت. در حدود 40% از دهقانان و مردم
شهرنشين در اين گونه مدارس تحصيل مي كردند.
در دورة «ادو»
(EDO)
(1600 الي 1868ميلادي) كه ژاپن دروازه هاي خود را به روي خارجيان
بست و از ورود فرهنگ و رسوم بيگانه به داخل كشور جلوگيري نمود،
رهبران ژاپن امر آموزش همگاني و تعميم آن را ســرلوحه اقدامات
اصلاحــي خود قــراردادند. در همين دوره، يك فيلسوف ژاپني به نام
«ناكائه توجو» اعلام داشت:«هيچ دولت و ملتي نمي تواند بدون اين كه
افراد آن كشور سواد و فرهنگ خود را ارتقاء دهند، پيشرفت و توسعه
داشته باشد.»
در عصر «ميجي» يك سيستم آموزشي
مختلط تأسيس گرديد. اين سيستم جديد از آغاز مدرسه ابتدائي تا پايان
دوران دانشگاه را زير پوشش خود قرار مي داد و به منظور تضمين و
پيشرفت صنعت و فرهنگ از طريق معرفي دانش غربي به وجود آمده بود.
سيستم جديد آموزش با شعار «ما
چشم به راه دوراني هستيم كه در هيچ خانه روستائي يا شهري حتي يك
نفر بي سواد وجود نداشته باشد» در سال 1872 ميلادي ترويج يافت و در
همين سال قانون آموزش اجباري براي اوليــن مرتبه به مرحله اجرا
گذاشته شد كه 28% از كل افراد واجد شرائط در مدارس آن شركت كردند.
از 1900 – 1872 ژاپن موفق گرديد اين سطح را با انگلستان هم رديف
كند و به 80% برساند.
در سال 1900 ميلادي، اطفالي كه
به سن 6 سالگي مي رسيدند، بايد 4 سال دورة آموزش اجباري را
بگذرانند. در همين سال، 90% كودكان واجد شرائط به مدرسه مي رفتند و
در سال 1907 وقتي تعليمات اجباري از 4 سال به 6 سال افزايش يافت
اين نسبت به 99% رسيد.
شايان ذكر است كه ژاپن طي مدت
چهل سال
توانست از لحاظ ظرفيت
آموزشي به حد كشورهاي پيشرفته اروپائي نظير انگلستان برسد. از اين
مرحله به بعد، تعداد بسياري مدارس ابتدائي، دبيرستانهاي مقدماتي و
متوسطه، مدارس حرفه اي، كالج و دانشگاههاي متعدد تأسيس گرديد.
از سال 1982 ميلادي،
نسبت دانش آموزاني كه از مدارس ابتدائي به دبيرستانهاي مقدماتي راه
يافتند 100% بود و حدود 95% از دانش آموزان سيكل اول دبيرستان موفق
شده اند به سيكل دوم راه يابند.
1- مهد كودك و كودكستان
كودكان ژاپني قبل از ورود به دبستان، معمولاً در كلاسهاي مراكز
پرورش كودك و يا كودكستانهاي شركت مي نمايند. مراكز پرورش كودك
دولتي است و فلسفه تأسيس آنها ايجاد تسهيلات براي والدين شاغل مي
باشد. اين مراكز شش روز در هفته جهت مراقبت از كودكان نوزاد الي 5
ساله از ساعت 8 صبح الي 6 بعد از ظهر داير مي باشد. سرپرستي اين
گونه تأسيسات را «وزارت تندرستي و رفاه» و شهرداريهاي منطقه اي
برعهده دارند.علاوه بر مراكز پرورش كودك
(Hoikuen)،
كودكستانهائي نيز بدون توجه به وضعيت شغلي والدين براي كودكان 4
سال به بالا وجود دارد. كلاسهاي كودكستان
(yochien)
از ساعت 9 صبح الي 30/1 بعد از ظهر در شش روز از هفته باز است.
در سال 2009
تعداد 13516
كودكستان در ژاپن مشغول به فعاليت بودند كه تعدا 1630336
كودك در آنها در حال تعليم ديدن بوده اند.
2-
مدرسه ابتدائي
بر طبق ماده 26 قانون
اساسي ژاپن، والدين وظيفه دارند كودكان خود را از سن 6 سالگي به
مدرسه بفرستند و مقامات دولتي شهرهاي كوچك و بزرگ و روستا در اين
زمينه به تأسيس مدارس گوناگون به منظور آموزش اجباري مبادرت مي
ورزند.
مدت آموزش در مدارس ابتدائي 6
سال است و دانش آموزان در اين دوره به فراگيري زبان ژاپني، علوم
اجتماعي، حساب، علوم، موسيقي، هنر، صنايع دستي، خانه داري، ورزش و
اخلاق مي پردازند. در طول تحصيلات ابتدائي، در اكثر موارد يك معلم
تمام موضوعات مختلف را تدريس مي نمايد.
در سال 2009
تعداد 22258
دبستان در سطح كشور فعاليت داشته اند كه تعداد دانش آموزان آنها 7063606
نفر بوده اند.
3- دبيرستانهاي
مقدماتي (چوگاكّو)
در دبيرستانهاي مقدماتي، به
منظور تربيت شخصت هائي كه بتوانند به ايفاي نقش هاي مفيد در جامعه
بپردازند، علوم پايه و فنون لازم براي شغلهاي مورد نياز به دانش
آموزان تدريس مي گردد. همچنين استعداد يابي ذاتي دانش آموز پرورش
داده مي شئد تا وي را در يافتن مسير آينده زندگي خود متناسب با
شخصيت فرديش ياري كنند. مدت تحصيل در اين دبيرستانها 3 سال و
اجباري است.
در سال 2009
تعــداد 10864
دبيــرستان مقدماتــي در ژاپن داير بوده كه وظيفه تدريس به 3600323
دانش آموز را عهده دار بوده اند.
4- سيكل
دوم دبيرستان
فارغ التحصيلات دبيرستانهاي
مقدماتي پس از گذراندن يك آزمون ورودي مي توانند به سيكل دوم
دبيرستان راه يابند.
در اين دورة
دبيرستان، دانش آموزان موضوعات آكادميك يا خاصي را فرا مي گيرند كه
هدف از آن تربيت دانش آمــوزان به صورت شخصيت هاي قــادر به خدمت
در ميهــن مي باشد. موضوعات آموزشي، پايه هاي لازم بــراي پرورش
دادن عقيده دانش آموزان براي نيل به اميال و آرزوهايشان را در
زندگي فراهم مي نمايد.
مدت تحصيل در اين دبيرستانها 3 سال است
كه اكثراً به وسيله حكومت هاي محلي و نيز به صورت خصوصي تأسيس گرديده
اند.
در سال 2009
تعداد 5183
دبيرستان متوسطه در ژاپن وجود داشته كه تعداد 3347311
دانش آموز در آنها به تحصيل مشغول بوده اند.
5- مؤسسات آموزش عالي
سيستم آموزش عالي در ژاپن كه
فارغ التحصيلان دبيرستانها را پس از برگزاري آزمون ورودي مي پذيرد
شامل دانشگاهها، كالج هاي مقدماتي، كالج هاي تكنولوژي و مدارس
تخصصي مي باشد.
دانشگاههـاي ژاپــن به دو صورت
دولتــي و خصوصي مي باشد. آموزش دانشگاهي عموماً 4 سال طول مي كشد،
ولي براي رشته هاي پزشكي و دندانپزشكي 6 سال لازم است.
براي اخذ
مدرك فوق ليسانس دو سال
و براي گرفتن دكترا 3 سال ديگر مورد نياز است.
تا سال 2009
تعداد 773
دانشگاه در ژاپن وجود داشته كه تعداد 595
دانشگاه آن توسط بخش خصوصي تأسيس شده است.
علاوه بر دانشگاههاي مذكور
تعداد 64
كالج فني،
406 كالج مقدماتي، 3348
مدرسه آموزشهاي تخصصي و 1533
مدرسه متفرقه در ژاپن دائر بوده است.
قابل ذكــر است كه
تا
سال 2009 تعداد
935 مدرسه مختص
نابينايان، ناشنوايان
و
ساير معلولين (به غير
از نابينا و ناشنوا) وجود داشته كه غالباً توسط دولت تأسيس گرديده
اند.
در ضمن در سال 2009
تعداد 113165
دانشجوي خارجي در ژاپن به تحصيل اشتغال داشته كه 9445
نفر از آنها بورسيه وزارت آموزش و پرورش
بوده اند.
تعداد دانشجويان ايراني در اين كشور در سال مذكور 229 نفر بوده كه
90 نفر آنها با دريافت بورس دولت ژاپن در اين كشور به تحصيل اشتغال
داشته اند.
|
